Norovirus: ไวรัสในฤดูหนาวที่ทำให้ท้องเสียและอาเจียน
Norovirus เป็นสาเหตุสำคัญของโรคกระเพาะและลำไส้อักเสบเฉียบพลัน (acute gastroenteritis) ที่แพร่เชื้อได้ง่ายมาก พบได้ตลอดทั้งปีแต่จะพุ่งสูงสุดในช่วงฤดูหนาว โดยเฉพาะในประเทศที่มีอากาศหนาว การระบาดเกิดขึ้นได้ง่ายในเรือสำราญ โรงเรียน ร้านอาหาร สถานดูแลผู้สูงอายุ และโรงพยาบาล เพราะเชื้อสามารถแพร่กระจายได้ง่ายถึงแม้จะมีจำนวนน้อยมากแต่ก็ทำให้ติดโรคได้แล้ว และฤดูหนาวจะทำให้ไวรัสอยู่ในสิ่งแวดล้อมได้นานมากยิ่งขึ้นอีกด้วย
ทำไม Norovirus ระบาดหนักในฤดูหนาว?
- เชื้อไวรัสอยู่ได้นานในอุณหภูมิต่ำ โดยสามารถอยู่ในน้ำและในอาหารได้นานขึ้น
- ผู้คนอยู่ในที่ปิดและรับประทานอาหารร่วมกันมากขึ้น (บุฟเฟ่ต์ งานปาร์ตี้ ท่องเที่ยว)
- ปัจจัยตามฤดูกาล เช่น ความชื้นต่ำ หรือระดับวิตามินดี แม้หลักฐานยังไม่ชัดเจน
อาการและระยะของโรค
ระยะฟักตัว: 12–48 ชั่วโมง
อาการสำคัญ:
- อาเจียนเฉียบพลัน
- ท้องเสียแบบน้ำ
- ปวดท้อง คลื่นไส้
- บางรายมีไข้ต่ำๆ และปวดเมื่อยตามร่างกาย
ระยะเวลาป่วย: โดยทั่วไปจะเฉลี่ยอยู่ที่ 1–3 วัน
การแพร่เชื้อ: ผู้ป่วยจะแพร่เชื้อได้ตั้งแต่เริ่มมีอาการจนถึง 48–72 ชั่วโมงหลังจากที่หายจากโรค โดยที่สามารถพบเชื้อในอุจจาระได้นานถึง 2 สัปดาห์
สถานที่เสี่ยงต่อการระบาดของโรค
- งานเลี้ยงครอบครัวหรืออาหารแบบจัดเลี้ยง
- การท่องเที่ยวฤดูหนาวและในเรือสำราญ
- ศูนย์เด็กเล็ก โรงเรียน หอพัก สถานดูแลผู้สูงอายุ
- ร้านอาหารหรือพื้นที่ที่มีการเตรียมอาหารเป็นจำนวนมาก
การป้องกัน
- ล้างมือด้วยสบู่และน้ำอย่างถูกวิธี โดยเฉพาะหลังจากเข้าห้องน้ำหรือเปลี่ยนผ้าอ้อมเสร็จ รวมถึงก่อนรับประทานอาหารเช่นกัน (เจลแอลกอฮอล์มีประสิทธิภาพน้อยกว่า ควรใช้สบู่และน้ำเมื่อสามารถทำได้)
- หลีกเลี่ยงการทำอาหารให้ผู้อื่น อย่างน้อย 48 ชั่วโมงหลังหมดอาการ
- ทำความสะอาดและฆ่าเชื้อ ด้วยน้ำยาที่มีคลอรีน 1,000–5,000 ppm หรือผลิตภัณฑ์ที่ได้รับรองว่าสามารถฆ่าเชื้อ Norovirus ได้
- ใช้อุปกรณ์ป้องกัน เช่น ถุงมือและหน้ากากอนามัย เมื่อทำความสะอาดอาเจียนและอุจจาระ
- แยกผู้ป่วยอยู่ที่บ้าน เพิ่มการระบายอากาศ
- ด้านอาหาร: ล้างผักผลไม้ ปรุงอาหารทะเลให้สุก หลีกเลี่ยงหอยนางรมดิบช่วงมีการระบาด
การรักษา
การดูแลตามอาการ:
- ดื่มเกลือแร่ ORS จิบน้ำทีละน้อย และกินอาหารอ่อนเมื่อย่อยได้
- ใช้ยาแก้อาเจียน เช่น ondansetron โดยใช้ตามคำแนะนำจากแพทย์
- หลีกเลี่ยงการใช้ยาหยุดถ่ายในเด็กเล็ก
ควรรีบพบแพทย์หากมีอาการ:
- ขาดน้ำ (ปากแห้งมาก เวียนหัว ปัสสาวะได้น้อย)
- อาเจียนไม่หยุด
- อุจจาระมีเลือด
- ไข้สูง
- มีอาการสับสนมึนงง (อาจจะพบในผู้สูงอายุ เด็กเล็ก และผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ)
Norovirus ระบาดในประเทศใดบ่อยช่วงฤดูหนาว?
หลายประเทศที่นักท่องเที่ยวไทยชอบไปเที่ยวมักพบการระบาดของ Norovirus ในช่วงฤดูหนาว ยกตัวอย่างเช่นประเทศ:
- ญี่ปุ่น
- เกาหลีใต้
- จีน
- สหรัฐอเมริกา
- สหราชอาณาจักร
- ยุโรปเหนือ
การระบาดในสถานที่อย่างในโรงเรียน ร้านอาหาร และเรือสำราญทำให้เชื้อแพร่ได้รวดเร็วมากยิ่งขึ้น หากเดินทางในฤดูหนาวควรล้างมือบ่อยๆและระมัดระวังเรื่องการทานอาหาร ควรหลีกเลี่ยงอาหารทะเลที่ดิบเพื่อลดความเสี่ยงของการเกิดโรค
เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับ Norovirus
- ใช้เชื้อเพียงแค่ 10–100 อนุภาค ก็ทำให้ติดโรคได้
- ภูมิคุ้มกันจะอยู่ได้ไม่นาน ทำให้สามารถเป็นซ้ำได้ง่าย
- มีหลากหลายสายพันธุ์ โดยกลุ่ม GII.4 นั้นคือสาเหตุของการระบาดใหญ่หลายครั้งทั่วโลก
สรุป
Norovirus เป็นไวรัสที่แพร่เชื้อได้ง่ายมากโดยเฉพาะในฤดูหนาว เพราะฉะนั้นการล้างมือให้ถูกวิธี การรักษาความสะอาดในอาหารและปฏิบัติตามสุขอนามัยพื้นฐานสามารถช่วยลดความเสี่ยงของการเกิดโรคได้อย่างมาก การระมัดระวังเพียงเล็กน้อยจะช่วยให้คุณและคนรอบข้างปลอดภัยในฤดูหนาวนี้แน่นอนค่ะ
TH
EN
CN
JAP
AR