การติดเชื้อแบคทีเรีย

การติดเชื้อแบคทีเรียเป็นสาเหตุที่พบบ่อยของโรคหูชั้นนอกอักเสบเฉียบพลัน โดยเชื้อที่เกี่ยวข้อง ได้แก่

• Pseudomonas aeruginosa เป็นแบคทีเรียที่พบได้ในสิ่งแวดล้อมที่มีความชื้น
• Staphylococcus aureus เป็นแบคทีเรียที่อาจพบได้ตามผิวหนังและก่อให้เกิดการติดเชื้อเมื่อผิวหนังมีความเสียหาย

เมื่อเชื้อแบคทีเรียเพิ่มจำนวนภายในช่องหู อาจทำให้เกิดอาการบวม แดง ปวด และมีของเหลวไหลออกจากหู

การติดเชื้อรา

เชื้อราบางชนิด เช่น Aspergillus และ Candida สามารถทำให้เกิดการติดเชื้อในช่องหูได้ โดยเฉพาะในผู้ที่มีความชื้นสะสมภายในหูหรือมีปัจจัยที่ทำให้สมดุลของจุลชีพในช่องหูเปลี่ยนแปลง

ผู้ป่วยอาจมีอาการคันหูเด่นชัด รู้สึกอุดตันภายในช่องหู หรือมีสิ่งคัดหลั่งผิดปกติ

การมีน้ำสะสมภายในช่องหู

การว่ายน้ำ อาบน้ำ หรือทำกิจกรรมที่ทำให้มีน้ำเข้าสู่ช่องหูบ่อยครั้ง อาจทำให้ผิวหนังภายในช่องหูเปียกชื้นเป็นเวลานาน

ความชื้นที่สะสมอาจรบกวนชั้นผิวหนังและขี้หูที่ทำหน้าที่ป้องกันการติดเชื้อตามธรรมชาติ ส่งผลให้เกิดการอักเสบได้ง่ายขึ้น

การแคะหูหรือทำความสะอาดหูอย่างรุนแรง

การใช้สำลีก้าน กิ๊บติดผม หรืออุปกรณ์อื่น ๆ แหย่เข้าไปภายในช่องหู อาจทำให้ผิวหนังเกิดรอยถลอกขนาดเล็ก

รอยถลอกเหล่านี้อาจเป็นช่องทางให้เชื้อจุลชีพเข้าสู่ผิวหนังและก่อให้เกิดการติดเชื้อ นอกจากนี้ การทำความสะอาดหูบ่อยเกินไปอาจทำให้ขี้หูซึ่งมีบทบาทในการปกป้องช่องหูตามธรรมชาติลดลง

โรคผิวหนังและการระคายเคือง

ผู้ที่มีโรคผิวหนังบางชนิด เช่น

• โรคผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง (Eczema)
• โรคสะเก็ดเงิน (Psoriasis)
• ผิวหนังอักเสบจากการสัมผัสสารระคายเคือง

อาจมีความเสี่ยงต่อการเกิดหูชั้นนอกอักเสบมากขึ้น เนื่องจากผิวหนังบริเวณช่องหูมีความไวต่อการระคายเคืองและอาจสูญเสียความสามารถในการป้องกันเชื้อโรค

ช่องหูบวมจนเกิดการอุดตัน

การอักเสบที่รุนแรงอาจทำให้ช่องหูบวมแคบลง ส่งผลให้มีอาการหูอื้อและการได้ยินลดลงชั่วคราว

การติดเชื้อลุกลามไปยังเนื้อเยื่อรอบหู

ในบางราย การติดเชื้ออาจแพร่กระจายออกจากช่องหู ทำให้เกิดอาการบวมแดงหรือเจ็บบริเวณใบหูและผิวหนังโดยรอบ

การติดเชื้อรุนแรงบริเวณฐานกะโหลกศีรษะ

ภาวะนี้เรียกว่า Necrotizing Otitis Externa เป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบไม่บ่อย แต่มีความรุนแรง โดยการติดเชื้ออาจลุกลามไปยังกระดูกบริเวณฐานกะโหลกศีรษะ ภาวะดังกล่าวพบได้มากขึ้นในผู้ป่วยโรคเบาหวาน โดยเฉพาะผู้ที่ควบคุมระดับน้ำตาลได้ไม่ดี และผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง ผู้ป่วยกลุ่มนี้จึงควรได้รับการประเมินจากแพทย์ตั้งแต่ระยะแรกเมื่อมีอาการผิดปกติ

การซักประวัติอาการ

แพทย์อาจสอบถามเกี่ยวกับอาการปวดหู คันหู ระยะเวลาที่เริ่มมีอาการ ประวัติการว่ายน้ำ การแคะหู และโรคประจำตัว

การตรวจช่องหูด้วยเครื่องส่องหู

แพทย์อาจใช้เครื่องส่องหู (Otoscope) เพื่อตรวจดูความผิดปกติภายในช่องหู เช่น

• ผิวหนังบวมแดง
• สิ่งคัดหลั่งหรือหนอง
• การอุดตันภายในช่องหู
• ลักษณะของเยื่อแก้วหู

การตรวจดังกล่าวช่วยแยกโรคหูชั้นนอกอักเสบออกจากโรคหูชั้นกลางอักเสบและความผิดปกติอื่น ๆ

การตรวจเพิ่มเติม

ในผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรง เป็นซ้ำบ่อย หรือไม่ตอบสนองต่อการรักษา แพทย์อาจพิจารณาเก็บตัวอย่างสิ่งคัดหลั่งเพื่อตรวจหาเชื้อ หากสงสัยการติดเชื้อที่ลุกลามไปยังเนื้อเยื่อหรือกระดูกบริเวณใกล้เคียง อาจจำเป็นต้องตรวจเพิ่มเติมด้วยวิธีทางรังสีวินิจฉัยตามความเหมาะสม

การใช้ยาหยอดหู

ยาหยอดหูเป็นแนวทางการรักษาหลักสำหรับโรคหูชั้นนอกอักเสบเฉียบพลันที่ไม่มีภาวะแทรกซ้อน แพทย์อาจพิจารณาใช้ยาหยอดหูประเภทต่าง ๆ เช่น

• ยาหยอดหูที่มีส่วนประกอบของยาปฏิชีวนะ สำหรับการติดเชื้อแบคทีเรีย
• ยาหยอดหูที่มีสารช่วยลดการอักเสบ
• ยาหยอดหูต้านเชื้อรา ในกรณีที่ตรวจพบหรือสงสัยการติดเชื้อรา
• ยาหยอดหูชนิดอื่นตามสาเหตุและลักษณะการอักเสบ

การเลือกใช้ยาต้องคำนึงถึงสภาพเยื่อแก้วหูด้วย เนื่องจากยาหยอดหูบางชนิดไม่เหมาะสำหรับผู้ที่มีเยื่อแก้วหูทะลุ จึงไม่ควรซื้อยาหยอดหูมาใช้เองโดยไม่ได้รับคำแนะนำจากแพทย์หรือเภสัชกร

การใช้ยาบรรเทาอาการปวด

ในผู้ป่วยที่มีอาการปวด แพทย์อาจแนะนำยาแก้ปวดตามความเหมาะสม โดยพิจารณาจากอายุ โรคประจำตัว และข้อควรระวังในการใช้ยา

การทำความสะอาดช่องหูโดยบุคลากรทางการแพทย์

หากมีสิ่งคัดหลั่งหรือเศษผิวหนังสะสมภายในช่องหู แพทย์อาจทำความสะอาดช่องหูด้วยวิธีที่เหมาะสม ในกรณีที่ช่องหูบวมมากจนยาหยอดหูเข้าไปได้ยาก อาจจำเป็นต้องใช้อุปกรณ์ช่วยนำยาเข้าสู่ช่องหู

การใช้ยาปฏิชีวนะชนิดรับประทาน

โดยทั่วไป โรหูชั้นนอกอักเสบที่ไม่มีภาวะแทรกซ้อนไม่จำเป็นต้องใช้ยาปฏิชีวนะชนิดรับประทาน อย่างไรก็ตาม หากการติดเชื้อลุกลามออกนอกช่องหู หรือผู้ป่วยมีปัจจัยเสี่ยงบางประการ แพทย์อาจพิจารณาใช้ยาปฏิชีวนะชนิดรับประทานหรือยาฉีดตามความจำเป็น ผู้ป่วยควรใช้ยาตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด และไม่ควรหยุดหรือเปลี่ยนยาเอง

หลีกเลี่ยงไม่ให้น้ำเข้าหู

ควรงดว่ายน้ำระหว่างที่มีอาการ และระมัดระวังไม่ให้น้ำหรือแชมพูเข้าสู่ช่องหูขณะอาบน้ำ

ไม่แคะหูหรือใช้สำลีก้านภายในช่องหู

การแคะหูอาจทำให้ผิวหนังที่กำลังอักเสบเกิดการบาดเจ็บเพิ่มเติม และเพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ

ใช้ยาหยอดหูตามคำแนะนำ

หากแพทย์สั่งยาหยอดหู ควรใช้ตามวิธีและระยะเวลาที่กำหนด เพื่อให้การรักษามีประสิทธิภาพ

หลีกเลี่ยงอุปกรณ์ที่ทำให้ช่องหูระคายเคือง

ควรหลีกเลี่ยงการใช้หูฟังชนิดสอดหูหรืออุปกรณ์อื่นที่สัมผัสช่องหู หากทำให้เกิดอาการเจ็บหรือระคายเคือง

ไม่ใช้น้ำยาหรือสารต่าง ๆ หยอดหูเอง

ไม่ควรใช้น้ำมัน แอลกอฮอล์ น้ำส้มสายชู หรือสารอื่น ๆ หยอดหูเพื่อรักษาอาการโดยไม่ได้รับคำแนะนำจากบุคลากรทางการแพทย์ โดยเฉพาะเมื่อไม่ทราบว่าเยื่อแก้วหูมีความผิดปกติหรือไม่

ทำให้หูแห้งหลังสัมผัสน้ำ

หลังว่ายน้ำหรืออาบน้ำ ควรเอียงศีรษะให้หูแต่ละข้างคว่ำลง เพื่อช่วยให้น้ำไหลออกจากช่องหู สามารถใช้ผ้าสะอาดเช็ดบริเวณใบหูและรอบช่องหูด้านนอกได้ โดยไม่ควรสอดผ้าเข้าไปภายในช่องหู

หลีกเลี่ยงการแคะหู

ขี้หูมีหน้าที่ช่วยปกป้องผิวหนังภายในช่องหูจากสิ่งสกปรกและเชื้อจุลชีพบางชนิด การกำจัดขี้หูโดยไม่จำเป็นอาจทำให้กลไกป้องกันตามธรรมชาติลดลง

ใช้อุปกรณ์ป้องกันน้ำเข้าหูอย่างเหมาะสม

ผู้ที่ว่ายน้ำเป็นประจำอาจพิจารณาใช้อุปกรณ์ป้องกันน้ำเข้าหูที่มีขนาดเหมาะสมและไม่ทำให้เกิดการระคายเคือง

ดูแลอุปกรณ์ที่สัมผัสช่องหู

ควรรักษาความสะอาดของเครื่องช่วยฟังและอุปกรณ์ที่สัมผัสบริเวณช่องหู รวมถึงหลีกเลี่ยงการใช้งานเมื่อเกิดการระคายเคือง

ดูแลโรคผิวหนังที่เป็นปัจจัยเสี่ยง

ผู้ที่มีโรคผื่นภูมิแพ้ผิวหนังหรือโรคสะเก็ดเงินบริเวณช่องหูควรได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม เพื่อลดการอักเสบและการกลับมาเป็นซ้ำ