อาการตาแดง น้ำตาไหล หรือรู้สึกระคายเคืองในดวงตา เป็นอาการที่พบได้บ่อย และหนึ่งในสาเหตุสำคัญคือ เยื่อบุตาอักเสบจากไวรัส (Viral Conjunctivitis) ซึ่งเกิดจากการติดเชื้อบริเวณเยื่อบุตา

ภาวะนี้สามารถแพร่กระจายจากคนหนึ่งไปสู่อีกคนได้ง่าย โดยเฉพาะผ่านการสัมผัสมือ สิ่งของที่ปนเปื้อนเชื้อ หรือสารคัดหลั่งจากดวงตา แม้หลายกรณีสามารถหายได้เอง แต่การดูแลที่ถูกต้องช่วยลดการแพร่เชื้อและลดความไม่สบายตาได้

เยื่อบุตาอักเสบจากไวรัส (Viral Conjunctivitis) คืออะไร

เยื่อบุตาอักเสบจากไวรัส คือ การอักเสบของ เยื่อบุตา (Conjunctiva) ซึ่งเป็นเยื่อบาง ๆ ที่ปกคลุมบริเวณตาขาวและด้านในของเปลือกตา

เมื่อเกิดการอักเสบ หลอดเลือดบริเวณเยื่อบุตาจะขยายตัว ทำให้เห็นตาขาวมีสีแดงหรือชมพู จึงมักเรียกภาวะนี้ว่า “ตาแดง” หรือ “Pink Eye”

ไวรัสที่เป็นสาเหตุพบได้หลายชนิด โดยเฉพาะ อะดีโนไวรัส (Adenovirus) ซึ่งเป็นสาเหตุที่พบได้บ่อย นอกจากนี้ยังอาจเกิดจากไวรัสกลุ่มอื่น เช่น Herpes simplex virus หรือ Varicella-zoster virus ได้เช่นกัน

ทำไมเยื่อบุตาอักเสบจากไวรัสจึงควรใส่ใจ

แม้เยื่อบุตาอักเสบจากไวรัสส่วนใหญ่มักไม่รุนแรงและสามารถดีขึ้นได้เอง แต่เป็นภาวะที่ แพร่เชื้อได้ง่าย และอาจทำให้เกิดการระบาดในครอบครัว โรงเรียน หรือสถานที่ทำงานได้

นอกจากนี้ ในบางราย โดยเฉพาะการติดเชื้อไวรัสบางชนิด อาจมีการอักเสบของกระจกตาร่วมด้วย ซึ่งอาจส่งผลต่อการมองเห็นได้ จึงควรสังเกตอาการผิดปกติที่อาจเป็นสัญญาณเตือน

สาเหตุและปัจจัยที่เกี่ยวข้อง

สาเหตุหลักของเยื่อบุตาอักเสบจากไวรัส ได้แก่

• การติดเชื้อไวรัสโดยตรง มักเกิดจากไวรัสกลุ่ม Adenovirus ซึ่งสามารถพบร่วมกับอาการคล้ายหวัดหรือการติดเชื้อทางเดินหายใจ
• การสัมผัสสารคัดหลั่งจากผู้ติดเชื้อ เช่น น้ำตา ขี้ตา หรือสารคัดหลั่งจากดวงตา
• การสัมผัสสิ่งของที่มีเชื้อปนเปื้อน เช่น ผ้าเช็ดหน้า ผ้าเช็ดตัว เครื่องสำอาง หรืออุปกรณ์ส่วนตัว
• การนำมือที่มีเชื้อเข้าสู่ดวงตา เช่น การขยี้ตาหลังสัมผัสพื้นผิวที่ปนเปื้อนเชื้อ

อาการของเยื่อบุตาอักเสบจากไวรัส

อาการที่พบได้บ่อย ได้แก่

• ตาแดงบริเวณตาขาว
• น้ำตาไหลมากกว่าปกติ
• รู้สึกระคายเคือง แสบตา หรือเหมือนมีสิ่งแปลกปลอมอยู่ในตา
• เปลือกตาบวมเล็กน้อย
• มีขี้ตาลักษณะเป็นเมือกใสหรือขาว
• อาจเริ่มเป็นที่ตาข้างหนึ่งก่อน แล้วแพร่ไปอีกข้างภายในไม่กี่วัน
• อาจมีอาการร่วม เช่น เจ็บคอ น้ำมูกไหล หรือมีอาการคล้ายไข้หวัด

โดยทั่วไป เยื่อบุตาอักเสบจากไวรัสมักมีน้ำตาหรือสารคัดหลั่งลักษณะใสมากกว่าขี้ตาข้นแบบหนอง ซึ่งอาจพบได้บ่อยในเยื่อบุตาอักเสบจากแบคทีเรีย

อาการแบบไหนควรรีบไปโรงพยาบาล

ควรพบแพทย์โดยเร็ว หากมีอาการดังต่อไปนี้

การวินิจฉัย

แพทย์มักวินิจฉัยจาก

• การซักประวัติอาการ
• การตรวจลักษณะของตาและเยื่อบุตา
• การประเมินอาการร่วม เช่น ไข้ อาการทางระบบทางเดินหายใจ หรือประวัติสัมผัสผู้ป่วย

ในบางกรณีที่ต้องแยกจากการติดเชื้อชนิดอื่น อาจมีการตรวจเพิ่มเติมตามความเหมาะสม

แนวทางการรักษาและการดูแล

เยื่อบุตาอักเสบจากไวรัสส่วนใหญ่มักดีขึ้นเองตามธรรมชาติ โดยการรักษามักเน้นลดอาการไม่สบาย เช่น

• ใช้น้ำตาเทียมเพื่อช่วยลดอาการระคายเคือง
• ประคบเย็นบริเวณรอบดวงตาเพื่อลดอาการบวมและไม่สบายตา
• หลีกเลี่ยงการขยี้ตา
• หยุดใช้คอนแทคเลนส์จนกว่าอาการจะดีขึ้น

ยาปฏิชีวนะไม่สามารถรักษาการติดเชื้อไวรัสได้ และไม่ควรใช้ยาหยอดตาหรือยารักษาเองโดยไม่ได้รับคำแนะนำจากบุคลากรทางการแพทย์

หากเกิดจากไวรัสบางชนิด เช่น Herpes simplex virus แพทย์อาจพิจารณาการรักษาด้วยยาต้านไวรัสตามความเหมาะสม

วิธีป้องกันการแพร่กระจายเชื้อ

เนื่องจากโรคนี้สามารถแพร่เชื้อได้ง่าย ควรปฏิบัติดังนี้

• ล้างมือด้วยสบู่และน้ำเป็นประจำ
• หลีกเลี่ยงการจับหรือขยี้ตา
• ไม่ใช้ผ้าเช็ดหน้า ผ้าเช็ดตัว หรือเครื่องสำอางร่วมกับผู้อื่น
• ทำความสะอาดสิ่งของที่สัมผัสบ่อย เช่น โทรศัพท์ แว่นตา หรืออุปกรณ์ส่วนตัว
• หลีกเลี่ยงการใกล้ชิดกับผู้อื่นในช่วงที่มีอาการมาก

ใครควรปรึกษาแพทย์หรือบุคลากรทางการแพทย์

ควรปรึกษาแพทย์หาก

• อาการตาแดงไม่ดีขึ้นหรือเป็นซ้ำบ่อย
• มีอาการปวดตา มองเห็นผิดปกติ หรือแพ้แสง
• เป็นเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หรือผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ
• ใช้คอนแทคเลนส์
• ไม่แน่ใจว่าเป็นการติดเชื้อชนิดใด

สรุป

เยื่อบุตาอักเสบจากไวรัส (Viral Conjunctivitis) เป็นภาวะตาแดงที่เกิดจากการติดเชื้อไวรัสบริเวณเยื่อบุตา โดยมักมีอาการตาแดง น้ำตาไหล ระคายเคือง และสามารถแพร่กระจายได้ง่าย

แม้หลายกรณีสามารถหายได้เอง แต่การดูแลสุขอนามัย การหลีกเลี่ยงการแพร่เชื้อ และการสังเกตสัญญาณอันตรายเป็นสิ่งสำคัญ หากมีอาการผิดปกติ เช่น ปวดตา มองเห็นลดลง หรืออาการรุนแรง ควรพบแพทย์เพื่อประเมินอย่างเหมาะสม

จัดทำโดย: ภญ. ปุณยนุช อังคะนาวิน

แหล่งอ้างอิง

1. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Conjunctivitis (Pink Eye)
2. National Eye Institute (NEI). Pink Eye Treatment
3. DermNet. Viral Conjunctivitis