โรคไทรอยด์

โรคไทรอยด์ เป็นหนึ่งในโรคที่เกี่ยวข้องกับการทำงานของต่อมไทรอยด์ ซึ่งเป็นอวัยวะสำคัญของร่างกาย ต่อมไทรอยด์ตั้งอยู่บริเวณลำคอ ทำหน้าที่ผลิตฮอร์โมนที่ช่วยควบคุมการเผาผลาญของร่างกาย หากเกิดความผิดปกติ อาจทำให้มีผลกระทบต่อสุขภาพหลายด้าน โดยเฉพาะระบบการเผาผลาญพลังงาน, การควบคุมการเต้นของหัวใจ, หรือแม้กระทั่งอารมณ์

ในบทความนี้ เราจะพาคุณมาทำความรู้จักกับ โรคไทรอยด์ สัญญาณอาการที่ควรระวัง และวิธีการดูแลรักษา

โรคไทรอยด์คืออะไร?

ต่อมไทรอยด์เป็นอวัยวะขนาดเล็กที่อยู่ที่คอของเราซึ่งทำหน้าที่ผลิตฮอร์โมนไทรอยด์สองชนิดหลักๆ คือ T3 (Triiodothyronine) และ T4 (Thyroxine) ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการควบคุมการเผาผลาญพลังงานและการทำงานของระบบต่าง ๆ ในร่างกาย เช่น อุณหภูมิร่างกาย การเต้นของหัวใจ การเติบโต และการพัฒนาของสมอง

เมื่อมีความผิดปกติในต่อมไทรอยด์ ตัวต่อมอาจทำงานมากเกินไปหรือทำงานน้อยเกินไป ซึ่งส่งผลให้เกิดโรคไทรอยด์ต่าง ๆ

ประเภทของโรคไทรอยด์

โรคไทรอยด์สามารถแบ่งได้เป็น 2 ประเภทหลัก โดยแต่ละประเภทจะมีภาวะต่างๆ แตกต่างกันไป ที่นับว่าเกิดโรคไทรอยด์

1. ต่อมไทรอยด์ทำงานเกิน หรือภาวะต่อมไทรอยด์เป็นพิษ

   เกิดจากการที่ต่อมไทรอยด์ผลิตฮอร์โมนไทรอยด์มากเกินไปจนเป็นสร้างผลเสีย ส่งผลให้การเผาผลาญในร่างกายเร็วเกินไป น้ำหนักลดลง อาจรู้สึกกระสับกระส่าย ใจสั่นเต้นแรง มีเหงื่อออกมากเพราะขี้ร้อน หรือมีอารมณ์ฉุนเฉียวได้ เกิดจากภาวะดังนี้เช่น

   • โรคเกรพส์

     เป็นโรคแพ้ภูมิตัวเอง เป็นอาการต่อมไทรอยด์ทำงานเกินที่พบบ่อยที่สุด มีโอกาสเกิดมากขึ้นหากสมาชิกในครอบครัวมีประวัติเป็น และมีโอกาสมากขึ้นสำหรับผู้หญิงวัย 25-40 มีอาการเด่นคือผู้ป่วยอาจมีตาโปนขึ้นมา

   • เนื้องอกต่อมไทรอยด์

     คนส่วนใหญ่มักมีเนื้องอกที่ต่อมไทรอยด์ที่ไม่ใช่เนื้อร้าย แต่ถ้าเนื้องอกเหล่านี้หลั่งฮอร์โมนมากเกินไป จะก่อโรคต่อมไทรอยด์ทำงานเกินได้เช่นกัน

2. ต่อมไทรอยด์ทำงานต่ำ หรือภาวะพร่องฮอร์โมนไทรอยด์

   เกิดจากการที่ต่อมไทรอยด์ผลิตฮอร์โมนไทรอยด์น้อยเกินไป ทำให้การเผาผลาญในร่างกายช้าลง มักมีอาการตรงข้ามกับต่อมไทรอยด์ทำงานเกิน เช่น น้ำหนักเพิ่มขึ้น อาจรู้สึกเหนื่อยล้าและอ่อนเพลีย มีอาการท้องผูก ผิวแห้ง ขี้หนาว หรืออารมณ์เศร้า สามารถเกิดเมื่อใช้ยาบางชนิดหรือเกิดจากภาวะดังนี้เช่น

   • ภาวะต่อมไทรอยด์อักเสบเรื้อรัง หรือโรคฮาชิโมโตะ

     เป็นอีกอาการแพ้ภูมิตัวเองที่เป็นสาเหตุหลักของโรคไทรอยด์ประเภททำงานต่ำ เกิดขึ้นจากความบกพร่องของระบบภูมิคุ้มกันที่ส่งผลต่อต่อมไทรอยด์ทำให้เกิดอาการอักเสบและทำงานไม่ได้ประสิทธิภาพ

   • ขาดไอโอดีน

     เนื่องจากร่างกายต้องการไอโอดีนเพื่อสร้างฮอร์โมนที่ต่อมไทรอยด์ การขาดไอโอดีนทำให้ต่อมไทรอยด์ผลิตฮอร์โมนได้น้อยลง เติบโตช้า และมักเห็นสัญญาณได้จากอาการคอพอก มักเกิดในภูมิภาคที่ไม่มีเกลือไอโอดีนแพร่หลาย

การวินิจฉัยโรคไทรอยด์

สัญญาณของโรคไทรอยด์อาจตรวจพบได้เมื่อร่างกายมีการทำงานผิดปกติ เช่นหัวใจเต้นเร็วหรือช้าผิดปกติ น้ำหนักขึ้นหรือลงโดยไม่ทราบสาเหตุ ไวต่ออุณหภูมิ อารมณ์แปรปรวน ฯลฯ หากสงสัยว่าเป็นโรคไทรอยด์ สามารถการทดสอบเลือดเพื่อวัดระดับฮอร์โมน TSH (Thyroid Stimulating Hormone) ซึ่งจะช่วยให้แพทย์ทราบว่าต่อมไทรอยด์ทำงานมากหรือน้อยเกินไป นอกจากนี้ยังสามารถใช้การตรวจอัลตราซาวด์หรือตรวจด้วยการถ่ายภาพด้วยเทคโนโลยีอื่น ๆ เพื่อตรวจหาความผิดปกติของต่อมไทรอยด์ได้อีกด้วย

การรักษาโรคไทรอยด์

1. รักษาด้วยยา

   สำหรับผู้ป่วยที่เป็นโรคต่อมไทรอยด์ทำงานเกิน แพทย์จะให้ยาที่ลดการทำงานของต่อมไทรอยด์ เช่นโพรพิลไทโอยูราซิล หรือเมไทมาโซล ในส่วนที่ต่อมไทรอยด์ทำงานต่ำ แพทย์จะให้ยา เลโวไทรอกซีน เพื่อทดแทนฮอร์โมนที่ไม่เพียงพอ

2. กลืนแร่ไอโอดีน

   เป็นกระบวนการให้ผู้ป่วยกลืนแร่กัมมันตรังสีไอโอดีน-131 ทำให้ต่อมไทรอยด์ฝ่อลง มักพิจารณาใช้กับผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรง เป็นมะเร็งต่อมไทรอยด์ หรือใช้ยาแล้วรักษาไม่หาย

3. การผ่าตัด

   เป็นการผ่าตัดต่อมไทรอยด์ออกเพื่อหยุดการสร้างฮอร์โมนไทรอยด์ วิธีนี้ใช้เป็นขั้นตอนสุดท้ายเนื่องจากส่งผลถาวรต่อผู้ป่วย เพราะผู้ป่วยจะต้องกินยาฮอร์โมนไทรอยด์ตลอดชีวิต

วิธีการดูแลตัวเองเมื่อมีโรคไทรอยด์

1. รับประทานไอโอดีนเพิ่ม

   เมื่อขาดฮอร์โมนไทรอยด์ควรรับประทานอาหารที่มีไอโอดีนเพียงพอ เช่นอาหารทะเลหรืออาการปรุงด้วยเกลือเสริมไอโอดีน เพื่อช่วยในการผลิตฮอร์โมนไทรอยด์

2. หลีกเลี่ยงอาหารกอยโตรเจน

   อาหารบางชนิดมีสารกอยโตรเจน ซึ่งมีฤทธิ์ยับยั้งการทำงานของต่อมไทรอยด์ มักจะพบในพืชตระกูลกะหล่ำ เช่น กะหล่ำปลี บรอกโคลี กะหล่ำดอก ผักกาด และผักใบเขียวบางชนิด นอกจากนี้ยังพบในพืชตระกูลถั่วบางชนิด หัวหอม และพืชตระกูลอื่นๆ

3. พักผ่อนให้เพียงพอและจัดการกับความเครียด

   เช่นเดียวกับการรักษาโรคอื่นๆ การพักผ่อนให้เพียงพอเป็นวิธีธรรมชาติที่ร่างกายใช้ฟื้นฟูตนเองกับทุกอาการ ในเรื่องความเครียดก็เช่นกัน เพราะนอกจากความเครียดที่ทำให้ร่างกายทำงานได้แย่ลงแล้ว ความอยากอาหารหรือการอดอาหารจากความเครียดอาจส่งผลเพิ่มเติมจากระบบเผาผลาญที่ผิดปกติอยู่แล้วด้วย

สรุป

โรคไทรอยด์เป็นโรคที่สามารถรักษาหรือบรรเทาได้หากตรวจพบและรักษาอย่างถูกวิธี การรู้จักอาการและการดูแลสุขภาพตัวเองอย่างมีสติจะช่วยให้สามารถควบคุมได้ ถ้าหากมีอาการที่สงสัยเกี่ยวกับโรคไทรอยด์ ควรไปพบแพทย์เพื่อรับคำแนะนำและการรักษาที่เหมาะสม